CO TO JEST DEPRESJA?

Depresja to niefizjologiczny stan złego nastroju , uporczywego uczucia rozpaczy, nieszczęścia i braku nadziei.  Stan depresji odróżnia się  jakościowo od uczuć nieszczęścia czy smutku, które przeżywają ludzie zdrowi.

 

  1. JAK ODRÓŻNIĆ DEPRESJĘ OD CHANDRY?

Depresja od smutku czy chandry  różni się długością czasu  utrzymywania się obniżonego nastroju, jego nasileniem, oraz rodzajem wpływu obniżonego nastroju na dezorganizację funkcjonowania zawodowego i rodzinnego.

CZAS UTRZYMYWANIA SIĘ OBNIŻONEGO NASTROJU- w międzynarodowej klasyfikacji chorób i zaburzeń psychicznych przyjęto umowny okres dwóch tygodni utrzymywania się obniżonego nastroju charakterystyczny dla depresji,  w porównaniu do przejściowego obniżenia nastroju związanego z innymi czynnikami. Zazwyczaj jednak chandra trwa krótko tj. godziny lub dni, zaś depresja – tygodnie lub miesiące

NASILENIE OBJAWÓW- w przypadku chandry nasilenie smutku jest niewielkie lub umiarkowane. Doświadczając chandry, można czuć się zniechęconym do wykonywania różnych czynności. Jednak wykonanie tych czynności nadal pozostaje możliwe. Cierpiąc na depresję trudno mobilizować się do działania, pracy zawodowej, czynności dnia codziennego. Czasem dla osoby chorej na depresję te zwykłe codzienne czynności stają się niewykonalne.

POCZUCIE CHOROBY- osoba cierpiąca na przejściowe obniżenie nastroju nie czuje się chora. Najczęściej potrafi połączyć objawy chandry z poprzedzającymi ją przykrymi zdarzeniami, czy też z fizjologicznymi wahaniami nastroju wynikającymi z cyklu miesiączkowego. Osoba cierpiąca na depresję czuje się chora, niewydolna psychofizycznie i nie potrafi doszukać się przyczyny swojego stanu.

AKTYWNOŚĆ ZŁOŻONA- chandra nie uniemożliwia dotychczasowego funkcjonowania społecznego lub zawodowego ( czasem wymaga tzw. „większego zmobilizowania się do działania”). Depresja może całkiem uniemożliwiać pracę lub wykonywanie czynności domowych.

W prostym skriningu występowania depresji pomocne mogą być kwestionariusze diagnostyczne, jak na przykład Kwestionariusz Depresji Becka Patrz dalej

  1. PODZIAŁ DEPRESJI ZE WZGLĘDU NA NASILENIE OBJAWÓW:

Depresja (w rozumieniu epizodu depresyjnego) może przybierać różne nasilenie lekkie, umiarkowane i ciężkie.

LEKKI EPIZOD DEPRESJI- występują tylko niektóre objawy depresji. Te które są obserwowane występują w nasileniu lekkim lub umiarkowanym. Praca i codzienne funkcjonowanie bywają utrudnione, ale nie  są całkowicie niemożliwe

UMIARKOWANY EPIZOD DEPRESJI- objawy depresyjne są umiarkowanie nasilone, może być ich więcej w sensie ilościowym. Praca i obowiązki domowe wykonywane są z bardzo wyraźnym trudem. Często wymaga odsunięcia od obowiązków zawodowych poprzez orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy.

CIĘŻKI EPIZOD DEPRESJI- występują wszystkie podstawowe objawy depresji. Większość objawów spośród tych objawów występuje w znacznym nasileniu. Mogą pojawić się urojenia depresyjne oraz/ lub myśli czy tendencje samobójcze. Wykonywanie obowiązków zawodowych i domowych staje się niemożliwa poza bardzo drobnymi czynnościami. Wymaga leczenia w trybie szpitalnym.

  1. PODZIAŁ DEPRESJI, ZE WZGLĘDU NA RODZAJ OBJAWÓW:

DEPRESJA SEZONOWA: charakteryzuje się lekkim lub umiarkowanym nasileniem objawów depresyjnych, znacznym obniżeniem aktywności, „ociężałością” oraz wzmożonym „głodem węglowodanów”. Trwa od kilku tyg. do kilku miesięcy. Często łączy się z niedoborem witaminy D3. W leczeniu znajdują zastosowanie leki przeciwdepresyjne oraz fototerapię z wykorzystaniem światła o natężeniu 2500 luksów, suplementacja witaminowa.

DYSTYMIA: to rodzaj depresji o niewielkim nasileniu, ale długotrwałym (co najmniej dwuletnim) przebiegu. W przebiegu dystymii obserwuje się zmniejszenie energii lub aktywności, trudności z zasypianiem lub spłycenie snu, płaczliwość, trudności z koncentracją uwagi, poczucie niedostosowania oraz małej wiary we własne możliwości.

DEPRESJA MASKOWANA: to rodzaj depresji, w której na pierwszym planie nie obserwuje się objawów obniżonego nastroju, ale jego ekwiwalenty ( „ maski”) pod postacią dolegliwości bólowych, objawów wegetatywnych ( biegunek, zaparć, napadów kołatania serca) czy uzależnień behawioralnych (od seksu, od hazardu, od zakupów itp.)

DEPRESJA SOMATOGENNA (NA PODŁOŻU SOMATYCZNYM): to depresja, która rozwija się w przebiegu innej choroby somatycznej najczęściej chorób endokrynologicznych (nadczynności/ niedoczynności tarczycy, nadczynności/niedoczynności nadnerczy), kardiologicznych, poważnych infekcji i przewlekłych zatruć, niedoborów witaminowych (np. niedoboru witaminy D3). W postępowaniu leczniczym zaczyna się od wyeliminowania objawów choroby ciała, która stała się bezpośrednią przyczyną rozwoju depresji. Jej objawy często bywają mało charakterystyczne i nietypowe, przypominają zespół przewlekłego zmęczenia lub poważne stany objawy są mało charakterystyczne.

DEPRESJA W PRZEBIEGU CHOROBY AFEKTYWNEJ DWUBIEGUNOWEJ (CHAD)- to szczególny rodzaj choroby, w której na zmianę z okresami depresji pojawiają się okresy podwyższonego nastroju (z nadmierną aktywnością, drażliwością, wesołkowatością, podwyższonym popędem seksualnym). Depresja w przebiegu CHAD trwa najczęściej wiele tygodni lub miesięcy. Charakteryzuje się zmniejszoną aktywnością, apatią, anergią, czasem bardzo silnym lękiem i bezsennością.

REAKCJA ADAPTACYJNA: występuje w odpowiedzi na wydarzenia życiowe, które przekraczają możliwości adaptacyjne danej osoby

REAKCJA ŻAŁOBY- to fizjologiczne obniżenie nastroju. Kiedyś osoby doświadczające smutku z powodu straty bliskiej osoby, były traktowane z uważnością i szacunkiem, a od otoczenia otrzymywały „taryfę ulgową” na powrót do pełnej formy psychicznej. Obecnie zarówno my, jak i nasi pracodawcy  oczekujemy, że kilka tygodni po śmierci bliskiej osoby będziemy zdolni do pracy i wykonywania codziennych obowiązków. Leczenie depresji występującej w przebiegu reakcji żałoby jest kontrowersyjnym wymogiem współczesnej kultury. Reakcja żałoby cechuje się przeżywaniem poczucia pustki, opuszczenia i straty. Smutek połączony jest z myślami o zmarłym. Poczucie własnej wartości osoby przeżywającej żałobę jest zachowane, zaś depresyjne poczucie winy także dotyczy osoby zmarłej (np. zbyt mało czasu jej poświeciłam, gdy chorowała).

  1. OBJAWY DEPRESJI:

Poniżej przedstawiono objawy epizodu depresyjnego , czyli takiego rodzaju depresji, którą psychiatrzy traktują jako chorobę biologiczną, znajdującą odzwierciedlenie w objawach ze strony psychiki ( kryteria wg klasyfikacji ICD-10).

 

OBJAWY PODSTAWOWE

 

 

OBJAWY DODATKOWE

 

 

•          obniżenie nastroju

•           utrata zainteresowań i  zdolności do radowania się

•           utrata energii, męczliwość, obniżenia aktywności

 

Minimum dwie z trzech kategorii objawów,

które są obecne przez minimum 2 tygodnie

 

 

 

 

 

•          pogorszenie koncentracji

•          utrata poczucia własnej wartości

•          poczucie winy

•          czarne widzenie przyszłości

•          myśli, próby samobójcze

•          zaburzenia snu

•          zaburzenia łaknienia

 

 

Mimo, że objawy lęku nie są bezwzględnie konieczne dla rozpoznania  epizodu depresyjnego, jednak bardzo często współwystępują z depresją lub zwiastują rozwój depresji.

O lęku i zaburzeniach lękowych czytaj dalej…

A tak praktycznie co odczuwa osoba chora na depresję i z czym najczęściej zgłaszają się pacjenci chorzy na depresję?

CO ODCZUWA OSOBA CHORA NA DEPRESJĘ:

  • Nastrój: smutek, beznadziejność, apatia, drażliwość, czasem „ bolesne znieczulenie”
  • Energia: zmęczenie, uczucie ciężkości w kończynach. Poczucie wyczerpania.
  • Dolegliwości z zakresu ciała: ból, obniżone łaknienie, spadek libido
  • Lęk: silne napięcie, poczucie „ bycia na krawędzi”, niemożność odprężenia się, napięcie fizyczne.
  • Zaburzenia poznawcze: pogorszenie pamięci, koncentracji uwagi, spowolnienie.

 

  1. LECZENIE DEPRESJI

Jeśli już podejrzewasz, że możesz cierpieć na depresję, pewnie zastanawiasz się jakie leczenie będzie dla Ciebie odpowiednie. Nie wiesz czy udać się do psychologa, psychoterapeuty, psychiatry, a może coraz modniejszego coacha? Wszyscy ci specjaliści mogą oferować pomoc dotyczącą poprawy samopoczucia psychicznego, przywrócenia równowagi psychicznej i uzyskania optymalnej jakości życia. Osoba cierpiąca z powodu depresji zazwyczaj nie wie od czego zacząć. Zastanawia się, czy jej stan kwalifikuje ją do wizyty u psychiatry czy raczej innego profesjonalisty, która może oferować różnego rodzaju usługi dotyczące szeroko rozumianego rozwoju osobistego. Warto podkreślić, że psychiatra, to osoba z wykształceniem medycznym, która diagnozuje nasilenie stanu depresyjnego oraz dostosowuje formy dalszej pomocy.

Z badań naukowych wynika, że w leczeniu stanów depresyjnych o lekkim nasileniu, stosowanie leków przeciwdepresyjnych nie jest konieczne, a metodę z wyboru stanowi psychoterapia. Stany depresyjne, których nasilenie jest niewielkie tj. lekkie lub umiarkowane często wynikają z etiologii psychogennej. Ich przyczyna może tkwić w trudnościach osobowościowych, przewlekłej sytuacji stresowej, kłopotach życiowych, doświadczaniu różnego rodzaju strat czy problemach w związkach partnerskich.

Wybierając psychoterapeutę warto kierować się jego wszechstronnością tj. zwracać uwagę czy oferuje jedynie terapię określonego nurtu, czy też pomaga z wykorzystaniem metod interwencji kryzysowej lub/i psychoterapii krótkoterminowej. Właśnie takie metody pomocy bywają najbardziej skuteczne w przypadku występowania objawów depresyjnych. Natomiast terapia długoterminowa w ujęciu psychodynamicznym czy psychoanalitycznym jest skierowana dla osób, doświadczających utrwalonych problemów osobowościowych, które chcą intensywnie pracować nad modyfikacją schematów reagowania i mechanizmów obronnych. Poprawa w zakresie nastroju, w terapii długoterminowej odczuwalna jest dopiero po wielu miesiącach lub latach. W przebiegu tego rodzaju terapii, często obserwuje się przejściowe pogorszenie nastroju.

Metody coachingu nie są przeznaczone dla osób z depresją !!! Zatem należy najpierw depresję wyleczyć, a dopiero w następnej kolejności zająć się planowaniem rozwojem osobistego i  podejmowaniem kluczowych decyzji osobistych czy zawodowych. Czas „ustępowania depresji” (gdy podjęto już jej leczenie) można natomiast wykorzystać na planowanie wprowadzania nowych nawyków z zakresu higieny życia oraz zapobieganie nawrotom depresji przez podejmowanie kroków mogących zmienić Twoje życie na zgodne z Twoimi wartościami i przekonaniami, jednocześnie ubarwiając je. Zatem czas wychodzenia z depresji to czas swoistej rehabilitacji. Na rozwój przyjdzie czas po wyzdrowieniu…

Farmakoterapia depresji – w przypadku depresji o umiarkowanym i ciężkim nasileniu niezbędne jest stosowanie leków przeciwdepresyjnych. W szczególnie ciężkich przypadkach depresji, kiedy pojawiają się myśli i tendencje samobójcze, konieczne może okazać się leczenie szpitalne i codzienny kontakt z lekarzem w celu doboru najwłaściwszego rodzaju farmakoterapii.

  1. FARMAKOTERAPIA DEPRESJI

Leki przeciwdepresyjne rzadko stosuje się u pacjentów z lekkim nasileniem objawów depresyjnych. W przypadku stanó7. depresyjnych o niewielkim nasileniu metodę z wyboru stanowi psychoterapia

Jednak w przypadku osób z umiarkowanym lub ciężkim nasileniem z. depresyjnego stają się zwykle terapią z wyboru. Współczesne leki przeciwdepresyjne rzadko powodują istotne objawy niepożądane. Jednak warto wziąć pod uwagę, że przejściowe objawy niepożądane związane ze stosowaniem leków przeciwdepresyjnych  stanowią raczej regułę, niż wyjątek  w trakcie pierwszych dni (maksymalnie dwóch tygodni) terapii.  Najczęściej dotyczą przejściowego nasilenia bezsenności lub niepokoju, nadmiernej senności w ciągu dnia, objawów dyspeptycznych (nudności, braku łaknienia) oraz zaburzeń funkcji seksualnych. Funkcje seksualne często ulegają zakłóceniu w trakcie rozwoju objawów depresji i leczenia farmakologicznego depresji, co może wpływać na utratę motywacji do kontynuacji terapii preparatami przeciwdepresyjnymi PATRZ DALEJ

Pacjenci, którzy nigdy wcześniej nie stosowali leków przeciwdepresyjnych i doświadczają depresji po raz pierwszy często obawiają się , że takie leki mogą uzależniać lub zmienią ich osobowość na zupełnie inną.

CZY LEKI ZMIENIAJĄ OSOBOWOŚĆ?

Nie ma żadnych danych, ze leki przeciwdepresyjne wpływają na istotne zmiany w strukturze osobowości. Prawdą jest, że osoba, która przez lata cierpiała z powodu depresji „podprogowej” przejawiającej się przewlekłym zmęczeniem, „ marudzeniem”, widzeniem zawsze „pustej połowy szklanki”, unikaniem imprez towarzyskich i lękowym nastawieniem do świata, po zastosowaniu leków przeciwdepresyjnych może stać się spokojniejsza, „ mniej marudna”, bardziej zainteresowana światem i ludźmi. Jednak nie będzie to zmiana diametralna jak w przypadku Dr Jekylla i Mr Hyde’a. Leki nie zmienią takiej osoby w kogoś innego, ale spowodują regulację neuroprzekaźnictwa dotyczącego obwodów mózgu odpowiedzialnych za zdolność do odczuwania przyjemności czy gotowości do lękowego reagowania. Gdyby natomiast lek przeciwdepresyjny zastosowała osoba zdrowa- nic nie zmienia się w jej zachowaniu lub przeżywaniu.

CZY LEKI PSYCHIATRYCZNE UZALEŻNIAJĄ?

Nie i jeszcze raz nie !!!

Leki przeciwdepresyjne nie uzależniają, mimo, że często poza działaniem przeciwdepresyjnym, wykazują też efekt przeciwlękowy (tak jak uzależniające benzodiazepiny). Uzależnienie to potrzeba stałego zażywania danej substancji, często łącząca się z koniecznością zwiększania dawki tej substancji z powodu pojawienia się zjawiska tolerancji. W tym rozumieniu leki przeciwdepresyjne nie uzależniają, gdyż nie powodują wykształcenia zjawiska tolerancji oraz konieczności zwiększania dawki po kilku- kilkunastu tygodniach. Warto jednak w tym miejscu podkreślić, że kuracja lekiem przeciwdepresyjnym trwa co najmniej 6 miesięcy od momentu uzyskania remisji objawów. Zaś wcześniejsze odstawienie leku, może skutkować nawrotem „niedoleczonego” epizodu depresji.

Copyright Dr n. med. Justyna Holka-Pokorska 2018

 

Nasze social media:
Facebook
Twitter
LinkedIn
Instagram
Google+
http://www.seksomnia.eu/timetable/event/depresja/